Künye : Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 2024/13234 E. 2024/16189 K. 17/12/2024 T.

Karar Özeti : Davacının işvereni Sağlık Bakanlığıdır. Aile hekimleri ise işveren vekili konumunda kaldığından söz konusu alacaklardan şahsen sorumlu değildirler. Hal böyle olunca Mahkemece Sağlık Bakanlığının işveren olduğunun kabulü ile davanın esası yönünden inceleme yapılması gerekli iken yazılı şekilde pasif husumet yokluğundan davanın reddine karar verilmesi hatalı olmuştur.

İlk Derece Yargılaması

Sağlık Bakanlığı (“Bakanlık”) bünyesinde hizmet veren aile sağlığı merkezi (“ASM”) bünyesinde işçi olarak çalışan davacı iş sözleşmesinin haksız olarak feshedildiğini ileri sürerek kıdem tazminatının davalı Sağlık Bakanlığından tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Bakanlık cevap dilekçesinde, davacının ASM’de temizlik işlerini yapmak adına aile hekimleri ile belirsiz süreli iş sözleşmesi imzaladığını ve Bakanlık ile arasında iş ilişkisi bulunmadığı ve ASM ile Bakanlık arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi bulunmadığından bahisle davanın reddini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesi tarafından davalı Bakanlığın işveren sıfatı bulunmadığı gerekçesiyle davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

Kanun Yararına Temyiz

Adalet Bakanlığının, aile hekimlerinin çalışmaları sırasında sağlık hizmeti verdikleri kişilerden hiçbir şekilde ücret almadıkları, bu nedenle aile hekimlerinin işveren ve aile hekimliğinin de 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu yönünden ayrı bir işyeri olmadığı, aile hekimlerinin işveren vekili, Sağlık Bakanlığının ise işveren konumunda olduğu ve davacının ASM bünyesindeki çalışmaları yönünden davalı Bakanlığa husumet yöneltebileceği sebepleriyle kanun yararına temyiz başvurusu üzerine uyuşmazlık Yargıtay 9. Hukuk Dairesi (“Daire”) önüne gelmiştir.

Temyiz İncelemesi

Daire, aile hekimliği hizmetinin yasal esaslarını inceleyerek ASM bünyesinde çalıştırılacak personelin ücretinin Sağlık Bakanlığı tarafından aile hekimine yapılan ödemeler arasında olduğu, aile hekimliğinin 4857 sayılı İş Kanunu ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında bir işyeri olduğu ancak aile hekimlerinin sağlık hizmeti verdikleri kişilerden hiçbir şekilde ücret almadıklarından bahisle işveren ve ASM’lerin de ayrı bir işyeri olmadığı değerlendirilmiştir.

Karar

Bu değerlendirme ışığında Daire, davacının işvereni Sağlık Bakanlığı olduğu ve aile hekimlerinin ise işveren vekili konumunda kaldığından söz konusu alacaklardan şahsen sorumlu olmadığı, Mahkemece Sağlık Bakanlığının işveren olduğunun kabulü ile davanın esası yönünden inceleme yapılması gerekli iken yazılı şekilde pasif husumet yokluğundan davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğu sonucuna ulaşmış ve ilk derece mahkemesi kararının kanun yararına bozulmasına karar vermiştir.

Değerlendirmemiz

Kararda isabetle vurgulandığı üzere, aile hekimliği sistemi klasik anlamda bağımsız bir işverenlik ilişkisi doğurmamakta; aile sağlığı merkezlerinin finansmanı, organizasyonu ve denetimi büyük ölçüde kamu otoritesi, yani Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülmektedir. Aile hekimlerinin, hizmet sundukları kişilerden doğrudan bir gelir elde etmemesi ve personel giderlerinin Bakanlık tarafından yapılan ödemeler kapsamında karşılanması, işveren sıfatının belirlenmesinde belirleyici niteliktedir.

Bu çerçevede, aile hekimlerinin işveren değil, sevk ve idare manasında işveren vekili olarak değerlendirilmesi; buna karşılık ASM bünyesinde çalışan işçiler bakımından işverenin Sağlık Bakanlığı olduğunun kabulü, 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu ve Aile Hekimliği Ödeme ve Sözleşme Yönetmeliği hükümleri ile iş mevzuatına uygun düşmektedir. Özellikle ücretin korunması ilkesi gereği, işçinin alacaklarını talep edebileceği muhatabın açık ve güçlü bir şekilde belirlenmesi önem arz etmektedir. Aksi yöndeki yorumların benimsenmesi, uygulamada işçilerin hak arama özgürlüğünü zayıflatabilecek ve alacakların tahsilini güçleştirebilecektir.

Kararın tam metnine bu link üzerinden ulaşabilirsiniz.

---

Not: Bu içerik, genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Buradaki açıklamalar, herhangi bir kişi veya kurum için özel hukuki görüş niteliğinde değildir. Kişisel hukuki değerlendirme gerektiren durumlarda profesyonel destek alınması önerilir. 

---

İş hukuku alanındaki güncel değişiklikler hakkında detaylı bilgi almak ve özel hukuki değerlendirme talep etmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.