1. Giriş
Karayolu trafiğinde meydana gelen kazalar neticesinde araçlarda oluşan zarar, yalnızca fiziksel hasarla sınırlı değildir. Araç, teknik olarak eski hâline getirilmiş olsa dahi, ikinci el piyasa koşullarında değerinde azalma meydana gelir. Bu azalma, öğretide ve yargı içtihatlarında “araç değer kaybı” olarak tanımlanmakta olup, haksız fiil sorumluluğu kapsamında tazmini gereken bir zarar kalemidir.
2. Araç Değer Kaybının Hukuki Niteliği
Araç değer kaybı, malvarlığı zararları kapsamında değerlendirilmekte olup, doğrudan doğruya zarar görenin aktifinde eksilmeye yol açan bir zarardır.
Bu zarar kalemi;
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiillere ilişkin hükümleri,
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu,
- Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (Trafik Sigortası) Genel Şartları
çerçevesinde talep edilebilmektedir.
Zorunlu trafik sigortası, motorlu araç işletilmesinden doğan zararların güvence altına alınmasını amaçlayan bir sorumluluk sigortası olup, zarar gören üçüncü kişilerin zararlarını teminat altına almaktadır.
Bu kapsamda, araçta meydana gelen değer kaybı da, poliçe limitleri dahilinde sigorta teminatı kapsamındadır.
3. Değer Kaybı Talebinin Şartları
Araç değer kaybı talebinde bulunulabilmesi için aşağıdaki şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir:
a) Hukuka Aykırı Fiil
Bir trafik kazasının meydana gelmiş olması ve bu kazanın kusurlu bir fiilden kaynaklanması gerekir.
b) Zarar
Araçta, onarım sonrası dahi piyasa değerini düşüren bir hasar meydana gelmelidir.
c) Kusur
Talepte bulunanın kazada kusursuz veya daha az kusurlu olması gerekir. Tam kusurlu tarafın değer kaybı talep etmesi mümkün değildir.
d) İlliyet Bağı
Meydana gelen değer kaybı ile trafik kazası arasında uygun illiyet bağının bulunması gerekir.
4. Değer Kaybının Hesaplanması
Değer kaybı, teknik bir hesaplama gerektirmekte olup uygulamada;
- aracın yaşı,
- kilometresi,
- hasarın niteliği ve boyutu,
- değişen ve boyanan parçalar,
- aracın marka ve modeline ilişkin piyasa koşulları
dikkate alınarak belirlenir.
Her ne kadar sigorta şirketleri tarafından belirli hesaplama formülleri uygulanmakta ise de, bu hesaplamalar çoğu zaman gerçek zararı tam olarak yansıtmamaktadır. Bu nedenle uygulamada bilirkişi incelemesi büyük önem arz eder.
5. Tazminat Talebinde İzlenecek Yollar
Araç değer kaybının tazmini bakımından izlenebilecek yollar şu şekildedir:
5.1. Sigorta Şirketine Başvuru (Zorunlu Ön Başvuru)
2918 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat gereğince, dava açılmadan önce kusurlu aracın sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması gerekmektedir.
Sigorta şirketi, başvuru tarihinden itibaren 15 gün içinde talebi sonuçlandırmak zorundadır.
5.2. Sigorta Tahkim Komisyonu’na Başvuru
Sigorta şirketinin;
- talebi reddetmesi,
- eksik ödeme yapması,
- süresi içinde cevap vermemesi
hâllerinde, Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabilir.
Bu yol;
- daha kısa sürede sonuçlanması,
- nispeten düşük yargılama giderleri içermesi
nedeniyle uygulamada sıklıkla tercih edilmektedir.
5.3. Dava Yolu
Zarar gören, doğrudan doğruya:
- sigorta şirketine karşı,
- kusurlu araç sürücüsüne ve işletenine karşı
Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde dava açabilir.
Sigorta teminat limitini aşan zararlar bakımından, işleten ve sürücünün şahsi sorumluluğu da gündeme gelir.
6. Zamanaşımı
Araç değer kaybı talepleri bakımından;
- zarar ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren 2 yıl,
- her hâlükârda fiilin gerçekleşmesinden itibaren 10 yıl
zamanaşımı süresi uygulanmaktadır.
7. Yargı Uygulaması ve Değerlendirme
Yargıtay içtihatlarında da araç değer kaybı, gerçek zarar kapsamında tazmin edilmesi gereken bir kalem olarak kabul edilmektedir. Araçta yapılan onarımın, aracın ekonomik değerindeki azalmayı ortadan kaldırmadığı açıkça vurgulanmaktadır.
Bu doğrultuda, değer kaybı taleplerinin reddi veya eksik karşılanması hâlinde, yargı yoluna başvurulması mümkündür.
8. Sonuç
Araç değer kaybı, trafik kazalarından doğan zararların önemli bir bölümünü oluşturmakta olup, çoğu zaman göz ardı edilmektedir. Oysa bu zarar kalemi, hem Borçlar Hukuku ilkeleri hem de trafik sigortası sistemi çerçevesinde açıkça tazmin edilebilir niteliktedir.
Bu nedenle, hak kaybına uğranmaması adına:
- kusur durumunun doğru tespit edilmesi,
- teknik hesaplamanın uzmanlarca yapılması,
- başvuru ve dava süreçlerinin usulüne uygun yürütülmesi
büyük önem taşımaktadır.
Not: Bu içerik, genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Buradaki açıklamalar, herhangi bir kişi veya kurum için özel hukuki görüş niteliğinde değildir. Kişisel hukuki değerlendirme gerektiren durumlarda profesyonel destek alınması önerilir.
Araç değer kaybı hakkında detaylı bilgi almak ve özel hukuki değerlendirme talep etmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
info@okylegal.com
+905441526496