ÇALIŞANLARIN İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ EĞİTİMLERİ YÖNETMELİĞİ: UYGULAMA REHBERİ

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca işveren tarafından işçilere verilecek iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin usul ve esaslarını düzenleyen “Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik” (bundan sonra “Yönetmelik” olarak anılacaktır.) 02/04/2026 tarihli ve 33212 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanmıştır.

Yönetmelik hükümleri, 6331 sayılı Kanun kapsamında bulunan bütün işyerlerini ve bu çalışanlara eğitim verecek kişi, kurum ve kuruluşları kapsamaktadır.

İŞVERENİN VE ÇALIŞANLARIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ

Yönetmelik’te işverenin ve çalışanların iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin yükümlülüklerinin, yürürlükteki İSG mevzuatında düzenlenenlere ilaveten eğitimlerin niteliği, esasları ve eğitim süreçlerindeki yaklaşım, tutum ve davranışlar özelinde ve bunlara yönelik olarak kaleme alındığı görülmektedir.

Bu anlamda, Yönetmelik ile işveren ve çalışanların mevcut yükümlülüklerinde prensip itibariyle bir artırma niteliği taşımadığı ancak İSG eğitim süreçlerinin detaylarını düzenlediği söylenebilecektir.

İşverenin yükümlülükleri kısaca aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir;

• İşe başlama eğitimi, temel eğitim ve diğer eğitimlerin alınmasını sağlama,
• Eğitim programları hazırlamak,
• Eğitimler için uygun yer, araç ve gereçleri temin etmek,
• Çalışanların programlara katılmasını sağlamak,
• Katılımları eğitim katılım tutanağı ile kayı altına almak,
• Eğitimleri tamamlayanlar için gerekli belgeleri düzenlemek,
• Eğitimleri gerekli hallerde yenilemek,
• Eğitimlerin nitelikli olmasını sağlamak,
• Eğitimlerle ilgili maliyetleri çalışanlara yansıtmamak.

Çalışanların yükümlülükleri kısaca aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir;

• Eğitimlere katılmak,
• Eğitimleri düzenli takip etmek,
• Eğitimlere gerekli dikkat ve özeni göstermek,
• İşveren tarafından uygulanan ölçme ve değerlendirmelere katılmak,
• Eğitimlerde edinilen bilgileri iş ve işlemlere uygulamak,
• İşverenin talimatlarına uymak.

EĞİTİM KATEGORİLERİ

Yönetmelik, eğitim kategorilerini karışık maddeler halinde saymıştır. Yönetmelikte düzenlendiği haliyle bir tasnif yapmak gerekirse,

• İşe başlama eğitimi,
• Temel eğitimler,
• Bilgi yenileme eğitimi

Olarak maddelendirilen olguların “eğitimin niteliği”ne ilişkin olduğu,

• İş kazası geçiren veya meslek hastalığına yakalanan çalışana verilecek ilave eğitim,
• Özel politika gerektiren grupların eğitimi,
• Özel görevi bulunan çalışanların eğitimi,
• Çırak ve stajyerlerin eğitimi

Olarak sayılan olguların ise “çalışanların özellikleri” itibariyle bir tasnif olduğu söylenebilecektir. Ancak düzenlemelerin Yönetmelikteki ele alış biçimi itibariyle biz de “temel eğitim” ve “diğer eğitimler” şeklinde bir ayrım ile konuyu izah etmeye çalışacağız.

TEMEL EĞİTİMLER

Temel eğitimin verilme zamanı, Yönetmelikte “işe başladıktan sonra en kısa sürede” olarak düzenlenmiş ve “çalışanın işe başlamasından itibaren her halükarda 3 aydan fazla olamaz” şeklinde sınırlanmıştır. Ancak belirtmek gerekir ki bu sınırlama işverenin 3 ay keyfi süresi bulunduğu şeklinde yorumlanmamalı; mümkün olan en kısa sürede temel eğitimin tamamlanması sağlanmalıdır. Zira bu 3 aylık süre, daha kısa sürede eğitim verilmesinin mümkün olmadığı hallerin bulunması durumunda yükümlülüğün yerine getirilebileceği en son tarihi belirlemektedir.

Temel eğitim konuları, Yönetmelik’in 1 no’lu ekinde belirtilen konuların “asgari şekilde” içerik olması şartını öngörmektedir. Bu konular Yönetmelik Ek-1’de aşağıdaki şekilde sayılmıştır;

1. Genel konular

• a) Çalışma mevzuatı ile ilgili bilgiler
• b) Çalışanların yasal hak ve sorumlulukları
• c) İşyeri temizliği ve düzeni
• ç) İş kazası ve meslek hastalığından doğan hukuki sonuçlar

2. Sağlık konuları

• a) Meslek hastalıklarının sebepleri
• b) Hastalıktan korunma prensipleri ve korunma tekniklerinin uygulanması
• c) Biyolojik ve psikososyal risk etmenleri
• ç) İlk yardım
• d) Bağımlılık yapıcı maddelerin zararları ve teknoloji bağımlılığı

3. Teknik konular

• a) Kimyasal, fiziksel ve ergonomik risk etmenleri
• b) Elle kaldırma ve taşıma
• c) Parlama ve patlama
• ç) Yangın ve yangından korunma
• d) İş ekipmanlarının güvenli kullanımı
• e) Ekranlı araçlarla çalışma
• f) Elektrik, tehlikeleri, riskleri ve önlemleri
• g) İş kazalarının sebepleri ve korunma prensipleri ile tekniklerinin uygulanması
• ğ) Sağlık ve güvenlik işaretleri
• h) Kişisel koruyucu donanım kullanımı
• ı) İş sağlığı ve güvenliği genel kuralları ve güvenlik kültürü
• i) Acil durumlar, tahliye ve kurtarma

4. İşe ve işyerine özgü riskler ve risk değerlendirmesine dayalı konular (Tehlikeli veya Çok Tehlikeli Sınıf) / Faaliyetin Genel Tehlike ve Riskleri (Az Tehlikeli Sınıf)

• a) (Tehlikeli veya çok tehlikeli sınıf) İşyerinin acil durum planı, risk değerlendirmesi dokümanı, bulunması halinde patlamadan korunma dokümanı ve iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı kapsamında hazırlanan diğer dokümanlarda belirlenmiş olan hususlar ile işyerine ve işe özgü hususları içeren yüksekte çalışma, kapalı ortamda çalışma, yangın, radyasyon riskinin bulunduğu ortamlarda çalışma, kaynakla çalışma, özel risk taşıyan ekipman ile çalışma, kanserojen veya mutajen maddelerle, kimyasal veya biyolojik etkenlerle çalışma ve benzeri konular.
• b) (Az Tehlikeli Sınıf) Faaliyetin genel tehlike ve riskleri (yüksekte çalışma, yüksekten düşme, kapalı ortamda çalışma, yangın, özel risk taşıyan ekipmanla çalışma ve benzeri konular.)

TEMEL EĞİTİM KONULARI İLE İLGİLİ DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR

• Konu anlatımlarının işyerinin faaliyet alanı ve sektöre özgü hususların göz önünde bulundurulması gerekmektedir.
• Eğitim konularının içeriğinin eğitime katılanların eğiti seviyelerine uygun ve çalışanların görev alanındaki iş ve çalışma ortamı öğeleri kullanılarak düzenlenmesi gerekmektedir.
• İşyerine özgü riskler ve risk değerlendirmesine dayalı konuların içeriğinin, tehlikeli ve çok tehlikeli işyerleri için risk değerlendirmesi dokümanı, acil durum planı, patlamadan korunma dokümanı ve İSG mevzuatı kapsamında düzenlenen diğer dokümanlar dikkate alınarak hazırlanması gerekmektedir.

TEMEL EĞİTİM SÜRESİ

Temel eğitimlerin süresi, Yönetmelikte işyeri tehlike sınıfına göre her çalışan için asgari olarak sayılmıştır. Buna göre temel eğitimlerin;

• Az tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri için en az 8 ders saati.
• Tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri için en az 12 ders saati.
• Çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri için en az 16 ders saati.

Olarak uygulanması gerekmektedir.

Ancak, tüm eğitim içinde işyerine özgü riskler ve risk değerlendirmesine dayalı konular için ayrılan süre az tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri için 2 ders saatinden, tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri için 3 ders saatinden ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri için 4 ders saatinden az olamaz.

TEMEL EĞİTİMİN TEKRARLANMA PERİYODU

Temel eğitimlerin tekrar periyodu, Yönetmelikte işyeri tehlike sınıfına göre her çalışan için asgari olarak sayılmıştır. Buna göre temel eğitimlerin;

• Çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde yılda en az bir defa.
• Tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde iki yılda en az bir defa.
• Az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde üç yılda en az bir defa,

Değişen ve ortaya çıkan yeni riskler de dikkate alınarak tekrarlanması gerekmektedir.

Önemle belirtmek gerekir ki, çalışma yeri veya işyeri değişikliği, iş ekipmanının değişmesi, yeni teknoloji uygulanması gibi durumlarda yukarıda belirtilen aralıklar beklenmeksizin bu değişikliklere ilişkin risklerle ilgili eğitimlerin verilmesi gerekmektedir.

TEMEL EĞİTİM VERİLECEK MEKANIN NİTELİKLERİ

Yönetmelikte, eğitim verilecek mekanın niteliklerine ilişkin olarak;

• Uygulama yapılmasına imkan verecek uygun ve yeterli mekan,
• Uygun sıcaklık ve yeterli aydınlatma,
• Güncel teknolojilere uygun araç ve gereç,

Şartlarını öngörmektedir.

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

Yönetmelik, temel eğitim neticesinde işveren tarafından belirlenecek bir yöntem ile çalışanların bireysel seviye tespiti yapılmasını öngörmektedir.

Başarı koşulu olarak, en az %60 puan koşulu öngörülmüştür. Bu başarı şartını sağlamayan çalışanların aynı eğitimle en fazla iki defa daha, toplamda 3 defa, sınava katılabilecekleri; 3 defa başarısız olanların ise temel eğitime yeniden katılma zorunluluğu düzenlenmiştir.

Son olarak, sınav sonuçları itibariyle eğitimlerin etkinliğinin de işveren tarafından değerlendirilmesi zorunluluğu öngörülmüştür. Bu itibarla işveren, ihtiyaç duyulması halinde eğitim programında veya eğitimcilerde değişiklik yapmak veya eğitimleri tekrarlamak durumundadır.

TEMEL EĞİTİMİN BELGELENDİRİLMESİ

Çalışanların temel eğitime katıldıklarının belgelendirilmesi adına;

• Çalışanların katılımlarını,
• Eğitim yeri ve tarihini,
• Katılımcı ad-soyad ve imzalarını,
• Eğiticinin adı-soyadı ve imzasını,
• Eğitimin süresini,
• Eğitimde yer alan konu başlıklarını,

İçeren “eğitim katılım tutanakları” tutulmasını düzenlemiştir. Bu tutanaklar, çalışanlara eğitim verildiğinin ve dolayısıyla işverenin temel eğitim konusundaki İSG yükümlülüklerini yerine getirdiği konusundaki temel ispat araç olacaktır.

Eğitim katılım tutanağına ilaveten, çalışanlar adına bir temel eğitim belgesi düzenlenmesi ve bu belgenin ilgili işçinin özlük dosyasında muhafaza edilmesi gerekmektedir.

DİĞER EĞİTİMLER

Bilgi yenileme eğitimi, herhangi bir sebeple 6 aydan fazla süreyle işten uzak kalan çalışanlara İşyerine özgü riskler ve risk değerlendirmesine dayalı konularda bilgi yenileme eğitimi verilmesi zorunluluğunu düzenlemektedir.

Belirtmek gerekir ki, bu eğitime ilişkin tutanak ve temel eğitim belgesi düzenlenmesini ve çalışanın özlük dosyasında muhafaza edilmesini önermekteyiz.

İş kazası geçiren veya meslek hastalığına yakalanan çalışana verilecek ilave eğitim, belirtilen sorunlardan muzdarip çalışanlara işe dönüşünde çalışmaya başlamadan önce kazanın veya meslek hastalığının sebepleri, korunma yolları ve güvenli çalışma yöntemleri ile ilgili verilecek ilave eğitimi kapsamakta olup bu eğitime ilişkin tutanak ve temel eğitim belgesi düzenlenmesini ve çalışanın özlük dosyasında muhafaza edilmesini önermekteyiz.

Özel politika gerektiren grupların ve özel görevi bulunan çalışanların eğitimi, on beş yaşını bitirmiş ancak on sekiz yaşını doldurmamış genç çalışanlar, yaşlı, engelli, gebe veya emziren çalışanlar gibi özel politika gerektiren grupların özellikleri dikkate alınarak verilecek eğitimleri kapsamaktadır. Engelli çalışanlar için verilecek eğitimlerin, engellilik durumlarına özel erişilebilirlik standartlarına uygun ve ihtiyaçlara yönelik alternatif eğitim formatlarını da içermesi gerekmektedir.

Çırak ve stajyerlerin eğitimi hususunda, işverenin eğitim konusunda asli sorumluluğu ile birlikte çırak ve stajyerlerin eğitimini devam ettirdiği eğitim ve öğretim kurumunda tamamladığı iş sağlığı ve güvenliği dersleri veya kursları temel eğitim yerine geçeceği düzenlenmiştir.

ALT İŞVERENLİK DURUMU

İş sağlığı ve güvenliği mevzuatı uyarınca işyerindeki iş sağlığı ve güvenliğinden asıl işveren alt işverenle birlikte müteselsilen sorumludur. Yönetmelikte de eğitimlerin verilmesi konusunda doğrudan bir sorumluluk öngörülmemiş olsa da alt işvereni denetim kapsamında yükümlülükler düzenlenmiştir. Buna göre, her alt işveren kendi çalışanlarının İSG eğitimlerinin verilmesinden sorumlu olmakla birlikte asıl işverenin;

• Alt işverenin çalışanlarının eğitimleri ile ilgili olarak alt işvereni bilgilendirmesi,
• Alt işverenin çalışanlarının İSG eğitimlerine ilişkin belgeleri kontrol etmesi,
• Alt işverenin çalışanlarına işe başlamadan önce işyerine özgü risklere ilişkin bilgi vermesi,

Gerekmektedir. Bu anlamda asıl işverenin alt işverenin çalışanlarına karşı İSG yükümlülükleri denetim ve aydınlatma kapsamında değerlendirilebilecektir.

GEÇİŞ HÜKÜMLERİ

Detaylarına değindiğimiz Yönetmelik, yayın tarihi itibariyle 15/5/2013 tarihli ve 28648 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’i yürürlükten kaldırmıştır.

Ancak işbu Yönetmelik’in yayın tarihi olan 02/04/2026 tarihinden önce temel eğitimler için hazırlanan eğitim belgelerinin “temel eğitim düzenli aralıkları” süresince geçerli olduğu belirtilmiştir. Buna göre mevcutta çalışanlara verilen temel eğitimler;

• Çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde 02/04/2027,
• Tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde 02/04/2028,
• Az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde 02/04/2029,

Tarihlerine kadar geçerli olup bu tarihlerden sonra temel eğitimlerin yenilenmesi gerekmektedir.

Son olarak, 02/04/2026 tarihine kadar verilen ancak belgelendirilmeyen eğitim ve bilgilendirmelerin 02/05/2026 tarihine kadar belgelendirilmesi mümkündür.

---

Not: Bu içerik, genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Buradaki açıklamalar, herhangi bir kişi veya kurum için özel hukuki görüş niteliğinde değildir. Kişisel hukuki değerlendirme gerektiren durumlarda profesyonel destek alınması önerilir. 

---

İş sağlığı ve güvenliği uygulamaları hakkında detaylı bilgi almak ve özel hukuki değerlendirme talep etmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.